Kết quả 02 năm thực hiện Nghị định số 116/2021/NĐ-CP ngày 21/12/2021 của Chính phủ

Trong thời gian qua, các cơ quan, đơn vị, địa phương trên địa bàn tỉnh đã có nhiều cố gắng trong việc triển khai thực hiện các quy định mới về công tác cai nghiện và quản lý sau cai nghiện ma tuý theo Luật Phòng, chống ma tuý năm 2021, Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2020, Nghị định số 116/2021/NĐ-CP ngày 21/12/2021 của Chính phủ, kết quả cụ thể như sau:

1. Kết quả triển khai thực hiện

a. Công tác chỉ đạo, xây dựng văn bản triển khai thực hiện

- Ngay khi Luật Phòng, chống ma tuý năm 2021, Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2020, Nghị định số 116/2021/NĐ-CP ngày 21/12/2021 của Chính phủ có hiệu lực từ ngày 01/01/2022, Uỷ ban nhân dân tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 4471/KH-UBND ngày 08/7/2022 triển khai thực hiện Nghị định số 116/2021/NĐ-CP ngày 21/12/2021 của Chính phủ. Theo đó cũng đã ban hành 11 văn bản (05 Quyết định, 03 Kế hoạch, 03 Công văn) trên lĩnh vực phòng, chống ma tuý để chỉ đạo các Sở, ngành, đơn vị của tỉnh và Uỷ ban nhân dân huyện, thị xã thành phố tập trung triển khai thực hiện quy định mới trên lĩnh vực cai nghiện và quản lý sau cai nghiện ma tuý; trình Hội đồng nhân dân tỉnh ban hành nghị quyết quy định nội dung, mức chi đối với công tác cai nghiện  và quản lý sau cai nghiện ma tuý trên địa bàn (có danh mục các văn bản kèm theo).

- Trên cơ sở chỉ đạo của Tỉnh uỷ, Hội đồng nhân dân tỉnh, Uỷ ban nhân dân tỉnh, ngành Lao động - Thương binh và Xã hội, Y tế, Công an, các ngành liên quan của tỉnh và Uỷ ban nhân dân các huyện, thị xã, thành phố bám sát nội dung, nhiệm vụ được giao và cụ thể hoá thông qua việc ban hành các văn bản triển khai thực hiện, tổng số văn bản đã ban hành là 807 (02 nghị quyết, 01 quyết định, 103 kế hoạch, 527 công văn, 204 báo cáo).

b. Công tác tập huấn; tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật

- Các ngành Công an, Y tế, Lao động - Thương binh và Xã hội của tỉnh đã tổ chức 08 lớp tập huấn hướng dẫn thực hiện các quy định về quản lý người sử dụng trái phép chất ma tuý, xác định tình trạng nghiện, lập hồ sơ, tổ chức cai nghiện tự nghiện tự nguyện, cai nghiện bắt buộc, quản lý người sau cai nghiện ma tuý theo Luật phòng, chống ma tuý, Luật xử lý vi phạm hành chính, Nghị định 105/2021/NĐ-CP, Nghị định 109/2021/NĐ-CP, Nghị định số 116/2021/NĐ-CP của Chính phủ, trang bị các kiến thức, kỹ năng tư vấn hỗ trợ điều trị cai nghiện cho đội ngũ cán bộ làm công tác cai nghiện và quản lý sau cai nghiện ma tuý trên địa bàn; với hơn 1.560 lượt người tham dự.

- Các ngành Công an, Y tế, Lao động - Thương binh và Xã hội của tỉnh đã tổ chức 81 buổi tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về phòng, chống ma tuý, cai nghiện và quản lý sau cai, tập trung vào các đối tượng đích, người sử trái phép chất ma tuý, người nghiện ma tuý, gia đình các đối tượng, học sinh, sinh viên trên địa bàn, hỗ trợ cho các địa phương trọng điểm về ma tuý, có nhiều người nghiện, ở vùng sâu vùng xa, nơi có nhiều người dân tộc thiểu số sinh sống, có điều kiện kinh tế khó khăn; với hơn 15.200 lượt người tham dự.

- Trên cơ sở hướng dẫn, hỗ trợ của các cơ quan chuyên môn của tỉnh, các huyện, thị xã, thành phố, xã, phường, thị trấn trên địa bàn cũng đã tổ chức 24 lớp tập huấn chuyên môn cho đội ngũ cán bộ làm công tác phòng, chống ma tuý ở địa phương, với hơn 3.121 lượt cán bộ tham dự; tổ chức 798 buổi tuyên truyền, phổ biến giáp dục phạp luật cho người dân trên địa bàn, với hơn 64.939 lượt người tham dự; tổ chức nhiều hoạt động hướng ứng tháng hành động phòng, chống ma tuý và ngày toàn dân phòng, chống ma tuý 26/6; xây dựng và phát 71 bản tin, chuyên mục trên đài truyền thanh, truyền hình, lắp đặt 1.170 panô, áp phích, treo 253 băng rôn, phát hơn 7.300 tờ rơi tuyên truyền.

c. Công tác xác định tình trạng nghiện; cai nghiện và quản lý sau cai nghiện ma tuý

c.1. Công tác xác định tình trạng nghiện ma tuý

Đến nay trên địa bàn tỉnh có 21 cơ sở y tế (05 cơ sở thuộc tuyến tỉnh, 16 cơ sở thuộc tuyến huyện) và 56 bác sỹ được tập huấn, cấp chứng nhận chuyên môn đảm bảo điều kiện thực hiện xác định tình trạng nghiện ma tuý theo Thông báo số 880/SYT-NVY ngày 20/4/2023 của Sở Y tế;

Theo đề nghị của các cơ quan chức năng, các cơ sở y tế trên đã tiếp nhận, thực hiện chuyên môn xác định tình trạng nghiện đối với 590 đối tượng; trong đó có 153 đối tượng lưu trú tạm thời, có 479 đối tượng có kết quả xác định là nghiện ma túy; các đối tượng nghiện ma tuý trong thời gian ở các cơ sở y tế đều được hỗ trợ cắt cơn, giải độc theo đúng quy định.

c.2. Công tác cai nghiện ma tuý

  - Hiện có 69/110 xã, phường, thị trấn thực hiện tư vấn, hướng dẫn, tiếp nhận hồ sơ đăng ký, quản lý, theo dõi đối với 41 người cai nghiện tự nguyện tại gia đình và cộng đồng và 475 người cai nghiện bằng chất thay thế Methadone.

- Các cơ quan chức năng và địa phương đã lập và đề nghị 313 đối tượng đưa đi cơ sở cai nghiện bắt buộc; Trên cơ sở đó, Toà án nhân dân các huyện, thị xã, thành phố đã xem xét, ra quyết đưa đi cai nghiện bắt buộc đối với 280 đối tượng.

- Cơ sở cai nghiện ma tuý đã tiếp nhận, điều trị 466 lượt đối tượng, gồm:  430 đối tượng cai nghiện bắt buộc (trong đó: có 150 đối tượng mang sang từ năm 2021; 437 đối tượng nam giới; 306 đối tượng nghiện heroin; 03 đối tượng từ đủ 12 đến dưới 18 tuổi), 36 đối tượng cai nghiện tự nguyện.

c.3. Công tác quản lý sau cai nghiện ma tuý

Hiện có 56/110 xã, phường, thị trấn có người nghiện ma tuý thực hiện quản lý sau cai nghiện ma túy đối với 173 đối tượng.

d. Công tác kiểm tra, hướng dẫn

Các ngành Lao động - Thương binh và Xã hội, Y tế, Công an tỉnh đã chủ trì, phối hợp tổ chức 15 đợt kiểm tra, làm việc với Cơ sở Cai nghiện ma tuý Quảng Nam, Uỷ ban nhân dân huyện, thị xã, thành phố về công tác cai nghiện và quản lý sau cai nghiện ma tuý.

2. Đánh giá chung

          Nhìn chung, trong thời gian qua được sự quan tâm hướng dẫn của các Bộ, ngành và chỉ đạo, lãnh đạo của Tỉnh uỷ, Hội đồng nhân dân tỉnh, Uỷ ban nhân dân tỉnh, công tác cai nghiện và quản lý sau cai nghiện ma tuý trên địa bàn tỉnh đã đạt được những kết quả nhất định; các Sở, ngành, đơn vị và địa phương, trên cơ sở chức năng nhiệm vụ được giao đã tập trung triển khai thực hiện các quy định mới về cai nghiện và quản lý sau cai theo Luật phòng, chống ma tuý, Luật xử lý vi phạm hành chính; người sử dụng trái phép chất ma tuý được quản lý, theo dõi ở địa phương; công tác phối hợp xác định tình trạng nghiện ma tuý được tăng cường; người nghiện ma tuý tư vấn, hướng dẫn, tiếp nhận hồ sơ đăng ký cai nghiện tự nguyện hoặc áp dụng biện pháp cai nghiện bắt buộc theo quy định; người sau cai nghiện được quan tâm theo dõi, quản lý, hỗ trợ. Kết quả công tác trên đã góp phần đảm bảo an ninh, trật tự trên địa bàn, phát triển kinh tế xã hội của địa phương.

          Cùng với kết quả đạt được, trong công tác cai nghiện và quản lý sau cai nghiện ma tuý, từ ngày 01/01/2022 đến nay, việc thực hiện các quy định mới về công tác này theo Luật phòng, chống ma tuý, Luật xử lý vi phạm hành chính và Nghị định số 116/2021/NĐ-CP ngày 21/12/2021 của Chính phủ, vẫn còn những tồn tại, hạn chế, khó khăn, vướng mắc sau:

          a. Tồn tại, hạn chế

- Vẫn còn địa phương chậm trễ trong việc triển khai thực hiện các quy định mới về cai nghiện và quản lý sau cai nghiện ma túy; kinh phí bố trí cho công tác này chưa được đảm bảo.

- Công tác quản lý, lập hồ sơ đối với người sử dụng trái phép chất ma tuý, người nghiện ma tuý, người cai nghiện tự nguyện, cai nghiện bắt buộc và người sau cai nghiện ma tuý tại nhiều địa phương chưa được chặt chẽ, đôi lúc còn lúng túng, chưa đảm bảo theo đúng quy định.

- Hiện trên địa bàn tỉnh vẫn chưa có các đơn vị, tổ chức, cá nhân thực hiện cung cấp dịch vụ cho người cai nghiện tự nguyện tại gia đình và cộng đồng, người nghiện đăng ký cai nghiện bằng hình thức này chủ yếu cai thô tại gia đình, không có sự hỗ trợ về y tế, hiệu quả mang lại rất thấp; hiệu quả điều trị cai nghiện bằng chất thay thế Methadone chưa cao, nhiều người điều trị vẫn còn sử dụng ma tuý, bỏ điều trị, vi phạm nội quy, quy chế của các cơ sở; dịch vụ cai nghiện tại Cơ sở cai nghiện ma tuý Quảng Nam có chất lượng chưa cao; nhiều địa phương vẫn chưa thực hiện công tác quản lý người sau cai nghiện ma tuý theo quy định.

- Công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật về phòng, chống ma tuý, cai nghiện, quản lý sau cai nghiện ma tuý hiệu quả mang lại chưa cao; các chủ trương, chính sách mới hỗ trợ người cai nghiện tự nguyện, cho người sau cai nghiện ma tuý chưa được phổ biến rộng rãi đến đối tượng, cán bộ và người dân trên địa bàn; người nghiện ma tuý còn bị kỳ thị, định kiến, chưa được cộng đồng quan tâm, động viên giúp đỡ.

- Năng lực của đội ngũ làm công tác cai nghiện ở cơ sở chưa đáp ứng được yêu cầu; chưa có cán bộ y tế được tập huấn, cấp giấy chứng nhận chuyên môn điều trị cắt cơn giải độc; cán bộ làm công tác tư vấn tâm lý, hỗ trợ người nghiện, người sau cai nghiện ma tuý ở xã, phường, thị trấn vẫn còn hạn chế về kiến thức, kỹ năng.

- Công tác tổ chức kiểm tra, hướng dẫn trên lĩnh vực cai nghiện và quản lý sau cai chưa được thực hiện thường xuyên; vẫn còn nhiều sai sót, khó khăn, vướng mắc chưa được tháo gỡ, chấn chỉnh kịp thời.

b. Khó khăn, vướng mắc

- Một  số  nội dung  hướng  dẫn tại Nghị định số 116/2021/NĐ-CP ngày 21/12/2021 của Chính phủ vẫn rõ ràng, chưa phù hợp với một số quy định khác (Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp xã quyết định cai nghiện tự nguyện tại cơ sở cai nghiện công lập đối với người nghiện không có nơi cư trú, ra quyết định điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng chất thay thế;…); chưa có quy định xử lý đối với trường hợp đưa vào cơ sở cai nghiện quản lý trong thời gian lập hồ sơ đề nghị đưa đi cai nghiện bắt buộc khi hết thời hiệu thi hành (thời gian quy định 03 tháng theo Luật xử lý vi phạm hành chính); hiện chưa có quy định về định mức kinh tế - kỹ thuật đối với dịch vụ xác định tình trạng nghiện, cai nghiện tư nguyện tại gia đình và cộng đồng, cai nghiện bắt buộc tại cơ sơ cai nghiện ma tuý.

- Hiện vẫn chưa có hướng dẫn, quy định cụ để làm cơ sở xây dựng cơ chế, chính sách thu hút các tổ chức, cá nhân ngoài công lập tham gia cung cấp các dịch vụ cho người cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng, thu hút Bác sỹ vào làm việc tại Cơ sở cai nghiện ma túy; các chính sách quy định hỗ trợ cho cán bộ làm công tác cai nghiện và quản lý sau cai nghiện ma túy chưa tương xứng với nhiệm vụ được giao, chưa khuyến khích đội ngũ này tâm huyết, gắn bó công tác lâu dài.

- Các điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị, nhân sự ở cơ sở cai nghiện ma tuý, các cơ sở điều trị cấp phát thuốc Methadone, cơ sở y tế tham gia cung cấp các dịch vụ xác định tình trạng nghiện, cai nghiện tại gia đình và cồng đồng trên địa bàn tỉnh hầu hết chưa đảm bảo các tiêu chuẩn theo quy định tại Nghị định số 116/2021/NĐ-CP ngày 21/12/2021 của Chính phủ.

- Đội ngũ giảng viên đào tạo, tập huấn chuyên môn, nghiệp vụ trong cai nghiện và quản lý sau cai của tỉnh hạn chế; đội ngũ tuyên truyền viên về phòng, chống ma tuý ở các địa phương chưa đáp ứng được yêu cầu; nguồn tài liệu để phục vụ tập huấn, tuyên truyền còn hạn chế.

- Đội ngũ cán bộ làm công tác cai nghiện và quản lý sau cai nghiện ma túy ở xã, phường, thị trấn chủ yếu là kiêm nhiệm, đảm nhận nhiều công việc, phần lớn có chuyên môn đào tạo không phù hợp, năng lực hạn chế, thường xuyên thay đổi gây nhiều khó khăn trong quá trình triển khai thực hiện nhiệm vụ.

-  Nguồn kinh phí phân bổ cho các đơn vị, địa phương còn hạn chế, chưa đảm bảo thực hiện tốt các nội dung trong công tác cai nghiện và quản lý sau cai ma tuý theo quy định.

- Các hoạt động mua bán, sử dụng trái phép chất ma túy ngày càng tinh vi, khó lường trong khi đó công tác đấu tranh, phòng ngừa chưa được đẩy mạnh; phần lớn người nghiện và gia đình người nghiện ma túy không tự giác khai báo tình trạng nghiện và đăng ký tham gia cai nghiện tự nguyện; người dùng ma tuý tổng hợp, các ma tuý mới gây ảo giác mạnh, rối loạn hành vi ngày càng tăng, trong khi chưa có phác đồ điều trị hiệu quả đối với những người nghiện các loại ma tuý này, nên dẫn đến tỷ lệ tái nghiện cao.

c. Nguyên nhân 

- Quan điểm, nhận thức về công tác cai nghiện và quản lý sau cai nghiện ma tuý ở một số ngành và ở nhiều địa phương chưa có sự thống nhất, chưa đầy đủ và chưa theo đúng tinh thần chỉ đạo của Trung ương và của Tỉnh, dẫn đến công tác chỉ đạo, lãnh đạo còn thiếu sự quyết liệt, chưa có sự tập trung, kết quả mang lại chưa cao; công tác triển khai tổ chức các hoạt động cai nghiện và quản lý sau cai nghiện ma tuý theo các quy định mới ở các địa phương thực hiện còn chậm trễ, chưa đảm bảo theo quy định; vẫn còn quan điểm người nghiện cần phải tách biệt ra khỏi xã hội nên chủ yếu chỉ thực hiện lập hồ sơ đưa đi cơ sở cai nghiện bắt buộc, chưa quan tâm đến công tác tổ chức điều trị cai nghiện tự nguyện tại gia đình và cộng đồng, hỗ trợ đối với người sau cai nghiện ma tuý; cho rằng công tác cai nghiện là của ngành Lao động - Thương binh và Xã hội , Công an, Y tế nên trong công tác phối hợp đôi lúc còn lỏng lẻo, thiếu sự chặt chẽ; nhiều địa phương chưa thẳng thắn đánh giá đối với tình hình tệ nạn nghiện ma tuý trên địa bàn;

- Nhiều xã, phường, thị trấn chưa tập trung triển khai thực hiện các quy định mới trong công tác quản lý đối với người sử dụng trái phép chất ma tuý, công tác cai nghiện tự nguyện, quản lý người sau cai nghiện ma tuý tại địa phương; chưa thực hiện việc bố trí địa điểm, nhân sự để hướng dẫn, tiếp nhận hồ sơ cai nghiện tự nguyện, chưa bố trí cán bộ tư vấn tâm lý xã hội, theo dõi, quản lý hỗ trợ người cai nghiện tự nguyện tại gia đình và cộng đồng, người sau cai nghiện ma tuý; công tác phối hợp giữa địa phương với các cơ sở điều trị, cấp phát thuốc methadone, cơ sở cai nghiện ma tuý trong việc quản lý đối tượng trong thời gian điều trị, thực hiện biện pháp quản lý sau cai đôi lúc chưa được chặt chẽ, kịp thời; chưa quan tâm thực hiện các chính sách hỗ trợ cho cán bộ làm công tác cai nghiện, quản lý sau cai và cho các đối tượng theo đúng quy định.

- Công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật còn chậm đổi mới; nội dung, hình thức chưa phong phú, đa dạng, chưa phù hợp với từng nhóm đối tượng; nhiều địa phương chưa chủ động lồng ghép vào các hoạt động phong trào, vào các chương trình phát triển kinh tế xã hội khác.

- Công tác tổ chức tập huấn nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác cai nghiện và quản lý sau cai nghiện ma tuý chủ yếu do các cơ quan tuyến tỉnh tổ chức; phần lớn các đia phương chưa quan tâm đến công tác này.

- Công tác tổ chức kiểm tra, hướng dẫn trên lĩnh vực cai nghiện và quản lý sau cai ma tuý chưa được nhiều địa phương quan tâm; công tác thông tin, báo cáo đôi lúc chưa chưa kịp thời, đầy đủ. 

Trong thời gian tới các Sở, ngành, đơn vị của tỉnh và UBND các huyện, thị xã, thành phố sẽ tiếp tục tập trung cho công tác triển khai thực hiện các quy định mới về công tác cai nghiện và quản lý sau cai; đề ra các giả pháp, biện pháp hiệu quả để thực hiện tốt công tác này.

Tin liên quan